გამარჯობა, ბეჟანა! მე ვარ, შენი სოსოია. ხომ არ მემდური, ჩემო ბეჟანა? რამდენი ხანია შენთან არ ვყოფილვარ. აგერ გვიმრა ამოსულა, მაგრამ ახლავე გავწმენდ, ამ ჯვარსაც გავმართავ და სკამსაც შევღებავ, შენ ნუ გეშინია. ჩემამდე არავინ ყოფილა შენთან? თუმცა ვინ იქნებოდა, უყურე, ხატიას ასკილს ყვავილი გამოუღია და გაცვენია კიდევაც, რამდენი დრო გასულა. ჰაუ, რა ამბები მაქვს, ბეჟანა, შენთვის სათქმელი, რომ იცოდე, არც კი ვიცი, საიდან დავიწყო. მოიცა, ამ ბარდს მოვთხრი და ყველაფერს მოგიყვები. ომი გათავდა, ბეჟანა, ომი. ვეღარ იცნობ ჩვენს სოფელს, ქვეყნის ხალხი დაბრუნდა, გერასიმეს ბიჭი დაბრუნდა, ნინიჩკას ბიჭი დაბრუნდა, მინას ევგენი დაბრუნდა, ნოდარას მამა დაბრუნდა, ოტიას მამაც დაბრუნდა, ცალფეხა დაბრუნდა, ბეჟანა, მაგრამ მაგის ფეხს ვინ უყურებს, ვის უნდა მაგის ფეხი. ლუკაიას კუკურა არ დაბრუნდა, ბეჟანა, არც შავი მაშიკოს მალხაზა, ბევრი არ დაბრუნდა და მაინც ვერ იცნობ, ბეჟანა, ჩვენს სოფელს, ახლა მარილიც იშოვება და ჭადიც. შენს მერე ათი ქორწილი იყო, ბეჟანა, ათივეზე დამპატიჟეს და ღვინოს მაძალებდნენ დიდი კაცივით. გოგია ცერცვაძე ხომ გახსოვს? ათი შვილის მამა, იგიც დაბრუნდა და მისმა ცოლმა თალიკომ მეთერთმეტე ბავშვი გააჩინა, შუქრია. ასეთი არაფერი მინახავს, ბეჟანა, მოკვდები სიცილით რომ გაიგო, ეს მელოგინე ქალი კორკიმელზე იყო გასული, მშობიარობა რომ დაეწყო. ხეზე კინაღამ დაბადა ბავშვი. გეყურება შენ? ძლივს მიუსწრეს. ზეწარი გაუფინეს ხის ძირში, მაგრამ მოასწრო ჩამოსვლა. გოგიამ უთხრა: რას ჩამოდიოდი, შე ქალო, ბარემ კორკიმელზე მოგემშობიარებია და გიდლით ჩამოგეშვაო. იმ ბავშვს შუქრია კი დაარქეს, მაგრამ მე მაინც კორკიმელას ვეძახი. ხომაა სასაცილო, ბეჟანა? კორკიმელაც კარგი სახელია, არა? ჩემი შერქმეულია. კიდევ ცამეტი ბავშვი გაჩნდა შენს მერე და შვიდის ნათლია მე ვარ, ბეჟანა. ერთი ამბავი მოხდა კიდევ, ბეჟანა, ვიცი, გაგიხარდება. ხატია მამამისმა ბათუმში წაიყვანა ექიმთან, ოპერაციას გაუკეთებენ და თვალი აეხილება. მერე? მერე შენ ხომ იცი, ბეჟანა, მე როგორ მიყვარს ხატია? ცოლად მოვიყვან, აბა, რას ვიზამ. დიდ ქორწილს გადავიხდი. მერე მეც მეყოლება შვილი და მისი ნათლია სხვა იქნება... რომ არ აეხილოს თვალი? მამიდაც მაგას მეკითხება, ბეჟანა, ყოველ ღამე მეკითხება. შენ გგონია, არ მოვიყვან? მაინც მოვიყვან, ბეჟანა, მაინც. არ შეიძლება ხატიას ცხოვრება უჩემოდ. არც ჩემი ცხოვრება შეიძლება უიმისოდ. შენც ხომ გიყვარდა ვიღაცა მინადორა, ბეჟანა? ჰოდა, მეც მიყვარს ჩემი ხატია. მამიდაჩემსაც უყვარს ვიღაცა. აბა, რატომ ეკითხება კოწია ფოსტალიონს ყოველდღე, წერილი ხომ არ არისო? რატომ ხვდება მანქანებს? ვიღაცას ელოდება. შენ კი იცი, ბეჟანა, ვის ელოდება, მაგრამ ისიც ხომ იცი, რომ არ დაბრუნდება ის?... მეც ველოდები ახლა ხატიას, ჰოდა, სულ ერთია ჩემთვის, როგორ დაბრუნდება. ერთიც ვნახოთ, აახილა ხატიამ თვალი და არ მოვეწონე, რას იტყვი შენ, ბეჟანა? თუმცა მამიდაჩემი კი მეუბნება, გაიზარდეო, დავაჟკაცდიო, დამშვენდიო, ვეღარ გცნობო, მაგრა რა ვიცი... არა, ხატიას არ შეიძლება, რომ არ მოვეწონო. ხატიამ იცის, როგორიც ვარ, ხატია მხედავს. თვითონ მითხრა. მე უკვე კაცი ვარ, წელს ათი კლასი დავამთავრე, მერე უმაღლესში შევალ, ვისწავლი, ექიმი გავხდები და ჩემი ხელით ავუხელ თვალებს, ახლა თუ არ აეხილა. გესმის, ბეჟანა?
- ვის ელაპარაკები, ბიჭო, გაგიჟდი? - მკითხა ვიღაცამ ზურგს უკან.
შემოვტრიალდი და გერასიმე ბიძია დავინახე.
- გამარჯობა, გერასიმე ბიძია!
- გაგიმარჯოს. რას აკეთებ აქ?
- არაფერს. ისე გამოვიარე!
- ჩადი, აბა, ფოსტაში. ბესარიონი და ხატია ჩამოვიდნენ! - მითხრა გერასიმე ბიძიამ და ლოყაზე ხელი მომითათუნა.
- მერე? - ვკითხე და სუნთქვა შემეკრა.
- წადი, ბიძია, და შეეგებე. გაიქეცი, გაიქეცი!.. - გერასიმეს სიტყვის თქმა აღარ დავამთავრებინე, მოვწყდი ადგილიდან და თავქვე დავეშვი.
მალე, სოსოია, ბიჭო, მალე, აქედან შორსაა, ასე გადაჭერი გზა, მოკლეზე გადადი... მალე, სოსოია, მალე... მივრბივარ, ყურები მიწივის, გული გასკდომაზეა, ხელები მიბუჟდება, მუხლები მეკეცება, არ დაჯდე, ბიჭო, რა დროს დაჯდომაა... ამ ორმოს თუ გადაახტები, სოსოია, ხატია თვალახელილი დაგხვდება... გადავახტი ახლა ამ ორმოს, ამასაც გადავახტი. ახლა იმ ხემდე თუ მიირბენ სულმოუთქმელად, ხატია თვალახელილი დაგხვდება. ცოტაც, ცოტაც, ცოტაც, კიდევ ერთი ნაბიჯი.
მივირბინე. ახლა თუ ორმოცდაათამდე დაითვლი სულმოუთქმელად, ხატია თვალახელილი იქნება: ერთი, ორი, სამი, ოთხი, ხუთი, ექვსი, შვიდი, რვა, ცხრა, ათი, თერთმეტი, თორმეტი... ოცი... ოცდაათი... ორმოცი... ორმოცდაერთი, ორმოცდაორი, ორმოცდასამი, ორმოცდაოთხი... ო, რა ძნელია... ორმოცდახუთი...
- ხატიააა! - ჩემს ყვირილზე ბესარიონი და ხატია გაჩერდნენ. გულამომჯდარმა მივირბინე მათთან და გავჩერდი. დიდხანს ხმას ვერ ვიღებდი.
- სოსო! - თქვა წყნარად ხატიამ. მე ხატიას შევხედე. ხატია თეთრი იყო, როგორც ქაღალდი. იგი სადღაც, ჩემს იქით იყურებოდა დიდრონი, ცისფერი თვალებით და იღიმებოდა.
- ბესარიონ ბიძია! - ბესარიონი თავჩაღუნული იდგა.
- რაო, ბესარიონ ბიძია! - ბესარიონი ხმას არ იღებდა.
- ხატია!
- გაისად გაზაფხულზე ჩამოიყვანე, წელს არ შეიძლებაო! - თქვა ხატიამ. ღმერთო, რა იქნებოდა, ორმოცდაათამდე რომ დამეთვალა, გავიფიქრე. მერე ყელში მომდგარი ცრემლები გადავყლაპე და პირზე ხელი ავიფარე. ტირილი რომ არ დამეწყო.
- რას შვები, სოსო, როგორ ხარ? - მკითხა ხატიამ. მივედი ხატიასთან, ხელი მოვხვიე და ლოყაზე ვაკოცე. ბესარიონ ბიძიამ ჯიბიდან ცხვირსახოცი ამოიღო, გამშრალ თვალებში ამოისვა, დაახველა და წავიდა.
- როგორ ხარ, სოსოია ბიჭო? - გამიმეორა ხატიამ კითხვა და გამიღიმა.
- ნუ გეშინია, ხატია, გაისად ხომ აგიხელს თვალს? - ვუთხარი ხატიას და საფეთქლებზე ხელი გადავუსვი.
ხატიას თვალები ნუშივით დაუწვრილდა და ასე ღვთისმშობელზე ლამაზი გახდა.
- გაისადო, სოსოია! - თქვა ხატიამ.
- ნუ გეშინია, ხატია!
- არ მეშინია, სოსო!
- იმან თუ არ აგიხილა, მე აგიხელ, ხატია, დედას გეფიცები, აგიხელ.
- ვიცი, სოსოია.
- თუ გინდა არ აგიხილოს, რა მოხდა მერე, მე ხომ მხედავ?
- შენ კი გხედავ, სოსოია.
- აბა, მეტი რა გინდა, ხატია?
- მეტი არაფერი.
* * *
სად მიდიხარ შენ, ჩემი სოფლის შარაგზაო, და საით მიგყავს ჩემი სოფელი. გახსოვს? ერთ დღეს შენ წამართვი ყველაფერი, რაც გამაჩნდა ამ ქვეყანაზე, მე გთხოვე მაშინ, შარაგზაო, და შენ დამიბრუნე, რაც შეგეძლო, და მე მადლიერი ვარ შენი. ახლა დადგა დრო, ჩვენც წაგვიყვანო - მე და ხატია, წაგვიყვანო და გვაჩვენო, სად თავდები, და თუ სადმე თავდები, ჩვენ არ გაგათავებთ შენ, ვივლით ასე უსასრულოდ ხელიხელჩაკიდებული. შენ აღარ მოიტან ჩვენს ამბებს სოფელში სამკუთხა წერილებითა და ნაბეჭდი მისამართებით, ჩვენ დავბრუნდებით ჩვენი ფეხით. პირს ვიზამთ აღმოსავლეთით, დავესწრებით ბაჯაღლო მზის ამოსვლას და მაშინ ხატია იტყვის ხმამაღლა:
ეს მე ვარ, ხატია, ხალხო, მე გხედავთ თქვენ...
იური რიბკა 
